Dalgıç Pompa Çalışıyor Ama Su Basmıyor: 8 Sebep ve Çözümü

Motor çalışıyor ve pano enerjili olduğu halde parsele su gelmiyor ya da debi önemli ölçüde düşmüşse, bu dalgıç pompalarda en sık karşılaşılan arıza tablosudur. Olası nedenlerin çoğu birkaç temel kontrolle ayırt edilebilir; bir bölümü ise pompa kuyudan çekilmeden giderilebilir.

Güvenlik uyarısı. Su gelmiyorsa pompa uzun süre çalıştırılmamalıdır. Dalgıç pompa motoru suyla soğur; susuz ya da yetersiz suyla çalışan motor kısa sürede aşırı ısınarak zarar görebilir. Pano, kablo ve bağlantılara müdahale etmeden önce enerji şalterden kesilmelidir. Elektriksel ölçümler yetkili bir ekip tarafından yapılmalıdır.

İlk adım: debinin ölçülmesi

“Debi düştü” izlenimi yanıltıcı olabilir. Ölçüm için 20 litrelik bir kova ve kronometre yeterlidir:

1. Hat çıkışı kovaya yönlendirilir ve kovanın dolma süresi saniye cinsinden ölçülür.
2. 72 ÷ saniye = ton/saat. Kova 8 saniyede doluyorsa pompanın debisi saatte yaklaşık 9 tondur.

Bu değer, pompa etiketindeki değerle ya da daha önce yapılmış bir ölçümle karşılaştırılır. Ölçüm sonucu, aşağıdaki nedenlerin ayırt edilmesinde de kullanılır.

Belirtiye göre olası neden

Belirti	En olası neden
Önce su geliyor, birkaç dakika sonra azalıyor ya da hava karışıyor	Kuyudaki su seviyesi pompa seviyesine iniyor (1)
Kurulum ya da pano değişikliğinin hemen ardından debi düşük	Üç fazlı motor ters yönde dönüyor (2)
Motor uğulduyor, termik atıyor, su yok ya da çok az	Elektriksel sorun: eksik faz, düşük gerilim, kondansatör (3)
Basınç düşük, kuyu içinden su sesi geliyor	Kuyu içindeki boruda kaçak ya da kopma (4)
Hiç su gelmiyor, motor zorlanıyor	Çekvalf kapalı konumda sıkışmış (5)
Debi aylar içinde kademeli olarak düşmüş	Süzgeç tıkanması ya da çark aşınması (6, 7)
Yeni hat ya da sistem eklendikten sonra debi yetersiz	Pompa artık gerekli basma yüksekliğini karşılayamıyor (8)

1. Kuyudaki su seviyesinin pompa seviyesine inmesi

Yaz aylarında yer altı su seviyesi düşer; pompa çalışırken kuyudaki su seviyesi ayrıca aşağı çekilir. Pompa bu dinamik seviyenin yeterince altında değilse sudan çıkar: önce su gelir, ardından debi azalır, hava karışır ve akış kesilir.

Çözüm: Pompa, dinamik su seviyesinin en az 3 metre altında olmalıdır; 5 metre ve üzeri daha güvenlidir. Kuyu derinliği uygunsa pompa daha aşağı indirilir. Uygun değilse vana kısılarak pompanın kuyu veriminden fazla su çekmesi önlenir. Kalıcı çözüm, panoya kuru çalışma koruması (seviye sensörü ya da yük rölesi) eklenmesidir; bu koruma su azaldığında pompayı otomatik olarak durdurur.

2. Üç fazlı motorun ters yönde dönmesi

Üç fazlı motorlarda iki faz bağlantısının yer değiştirmesi motorun ters yönde dönmesine yol açar. Ters dönen dalgıç pompa su basmaya devam eder, ancak debisi belirgin şekilde düşer ve daha gürültülü çalışır. Bu nedenle uzun süre fark edilmeyebilir. Genellikle ilk kurulum, pano değişikliği ya da elektrik hattında yapılan bir çalışmanın ardından ortaya çıkar.

Kontrol: Yetkili bir ekip panoda iki fazın yerini değiştirir ve debi her iki bağlantıda ölçülür. Daha yüksek debi sağlayan bağlantı doğru dönüş yönüdür. Tek fazlı (230 V) pompalarda bu sorun görülmez.

3. Elektriksel sorunlar: eksik faz, düşük gerilim, kondansatör

• Üç fazlı pompada bir fazın kesilmesi durumunda motor iki fazla çalışmaya zorlanır, uğuldar, ısınır ve termik devreye girer. Bu durum motoru kısa sürede yakabilir.
• Uzun ve ince kesitli kablolarda pompa ucuna ulaşan gerilim düşer; motor tam devire ulaşamaz ve debi azalır.
• Tek fazlı pompalarda kalkış ya da çalışma kondansatörünün arızalanması motorun zor kalkmasına ya da hiç kalkamamasına yol açar.

Çözüm: Gerilim ve akım, pompa çalışırken ölçülmelidir. Panoda faz koruma rölesi yoksa eklenmesi önerilir; eksik faz durumunda pompayı durdurarak motoru korur. Kablo kesiti, pompa gücüne ve kablo uzunluğuna göre seçilmelidir.

4. Kuyu içindeki boruda kaçak ya da kopma

Pompayı taşıyan boru hattının bağlantıları (rakor, flanş, manşon) zamanla gevşeyebilir ya da çatlayabilir. Bu durumda suyun bir bölümü yüzeye ulaşmadan kuyuya geri döner. Yüzeyde basınç düşüktür ve bazen kuyu ağzından su sesi duyulur.

Çözüm: Pompa kuyudan çekilir ve boru hattı bölüm bölüm kontrol edilir. Plastik borularda ek yerleri, çelik borularda paslanmış dişler en sık rastlanan kaçak noktalarıdır.

5. Çekvalf arızası

Çekvalf, pompa durduğunda borudaki suyun kuyuya geri akmasını önler.

• Kapalı konumda sıkışmışsa su hiç gelmez ve motor kapalı vanaya karşı çalışıyormuş gibi zorlanır.
• Açık konumda kalmışsa her duruşta boru hattı boşalır. Pompa her devreye girdiğinde su geç gelir ve boruda koç darbesi oluşur; bu darbe bağlantıları zamanla gevşetir.

Çözüm: Arızalı çekvalf değiştirilir. Derin kuyularda boru hattı boyunca birden fazla çekvalf kullanılması koç darbesini azaltır.

6. Emiş süzgecinin tıkanması

Pompanın su aldığı süzgeç; kum, kireç ya da demir bakterisinin oluşturduğu tortu nedeniyle zamanla tıkanır. Tipik belirti, debinin aylar içinde kademeli olarak düşmesidir.

Çözüm: Pompa çekilerek süzgeç temizlenir. Tortu birikimi fazlaysa kuyunun da temizlenmesi (kuyu revizyonu) gerekebilir; aksi halde sorun kısa sürede tekrarlar.

7. Çark aşınması

Kumlu suda çalışan pompaların çarkları ve gövde parçaları yıllar içinde aşınır. Pompa aynı elektrik gücünü çekmeye devam eder, ancak daha düşük debi sağlar; kova ölçümü etiket değerinin belirgin şekilde altında çıkar.

Çözüm: Pompa revizyona alınır (çark ve aşınan parçalar değiştirilir) ya da yenilenir. Kuyu yoğun kum veriyorsa yeni pompa da aynı hızla aşınır; öncelikle kuyunun kum vermesinin nedeni giderilmelidir.

8. Pompanın gerekli basma yüksekliğini karşılayamaması

Pompa etiketindeki metre değeri, pompanın basma yüksekliğini gösterir. Basma yüksekliği arttıkça pompanın debisi azalır; belirli bir yüksekliğin üzerinde pompa hiç su veremez. Aşağıdaki durumlar pompa üzerindeki yükü artırır:

• Kuyudaki su seviyesi yıllar içinde düşmüştür.
• Parsele daha uzun ya da daha küçük çaplı bir boru hattı eklenmiştir.
• Salma sulamadan damla ya da yağmurlamaya geçilmiştir. Bu sistemler hat sonunda basınç gerektirir; her 1 bar, pompa için 10 metre ek basma yüksekliği anlamına gelir.

Çözüm: Öncelikle pompanın mevcut koşullarda sağlaması gereken debi hesaplanmalıdır. Dalgıç Pompa Hesabı aracındaki “Pompam var” seçeneğiyle kuyu derinliği, boru ve pompa bilgileri girilerek beklenen değer görülebilir. Hesap ile ölçüm arasında büyük fark varsa sorun pompada ya da hattadır. Hesaplanan değer de düşükse pompa bu uygulama için yetersiz kalmıştır.

Pompanın kuyudan çekilmesi ne zaman gerekir?

Yukarıdaki nedenlerden 2, 3 ve 8 numaralı olanlar yüzeyden kontrol edilebilir. Kuyu içindeki boru, çekvalf, süzgeç ve çark ise ancak pompa çekildiğinde incelenebilir. Pompanın çekilmesi dikkat ve ekipman gerektiren bir işlemdir: kablo ve boru zarar görmemeli, pompa kuyuya düşmemelidir.

Yeni bir pompa almadan önce mevcut pompanın debi kaybının nedenini belirlemek çoğu durumda daha ekonomiktir. Pompanın yetersiz kaldığı durumlarda doğru boyutun seçimi için Dalgıç Pompa Hesabı ile ön hesap yapılabilir. Pompanın güneş enerjisiyle çalıştırılması planlanıyorsa Güneş Enerjili Sulama Sistemi Hesabı aracına da başvurabilirsiniz.

Mosfet Enerji, Çanakkale ve çevre illerde dalgıç pompa, pano ve kablo için bakım, arıza tespiti ve kurulum hizmeti verir. Ölçtüğünüz debiyi ve gözlemlediğiniz belirtileri WhatsApp üzerinden iletmeniz halinde, ekibimiz olası nedeni sizinle birlikte değerlendirir.